lebaduong

ĐỌC TIN LƯƠNG CƠ BẢN SẮP... TĂNG

Fri, 04 Sep 2009 23:44:16 +0700

2009-09-04 23:46:09

Lương ơi đừng lên nhé

LÊ BÁ DƯƠNG

Nghe ngược đời nhưng tôi nói rất thật!

Cũng như ngàn vạn người làm công, ăn lương hiện nay, thực lòng tôi cũng sẽ rất lấy làm sung sướng khi một ngày đẹp trời nào đó được xếp thân ái gọi lên giao cho tờ quyết định tăng lương. Chỉ mươi mười lăm nghìn đồng giá trị lương được tăng, cả nhà thêm mớ rau, mớ tép nhưng thật vui. Vui lắm, bởi dù mức lương thêm thêm chút đỉnh, nhưng giá trị ở chỗ nó đồng nghĩa với sự đánh giá của xếp, công nhận năng lực, thành quả lao động của thuộc cấp. Và rằng với việc thưởng công bằng hình thức tăng lương như vậy, tuy không nhiều nhặn gì nhưng ý nghĩa thì vô cùng lớn lao.

Vâng, tặng như thế, thưởng như thế, không vui mới là chuyện lạ. Còn như cái sự tăng lương đồng loạt cho những người làm công, hưởng lương - Một bộ phận nhỏ trong số những người lao động của một nước phát triển trên nền sản xuất nông nghiệp, thì quả thật vui ít, lo nhiều.

Đã thành nỗi ám ảnh, mỗi lần nghe nói lương sẽ tăng thì ngay tức khắc trên thị trường tiêu dùng, từ những sốp hàng trong chợ tỉnh, đến những thúng, những mẹt ở chợ quê, giá cứ đua nhau bứt phá mà vọt lên gấp nhiều lần trước lương. Mới rồi trên các báo đài đưa tin: từ tháng 01 năm ....2010 này lương cơ bản sẽ sẽ tăng đến 800 ngàn. Vậy là còn phải đợi hết mùa ...tết, nếu như (vâng , thời buổi của nếu như) không có gì thay đổi thì mới có chuyện lương cơ bản nhích lên. Ấy nhưng như chỉ chờ có vậy, trong khi lương chưa thực nhận, nhưng các sạp hàng, quán chợ lớn bé đã đua nhau rầm rộ hưởng ứng phong trào tăng giá trước lương. Quả vậy thật, lương lên chừng 30% nhưng giá lại đôn đáo vượt lên gấp hai, gấp ba cái ba chục phần trăm, khiến mâm cơm người hưởng lương cứ hụt hẫng, nguội ngắt trong chiếc lồng bàn.

Ấy là người có lương, tuy có bị nạn "giá chạy trước lương" nhưng vẫn có được ba chục phần trăm để bù vào một vài trăm phần trăm tăng giá. Còn như người lao động tự do, những nhà nông, nhà ngư, nhà vườn... lam lũ cấy cày gieo lúa gặt thóc... Tất thảy dù không can dự gì đến lương đến bổng , nhưng vẫn phải đối mặt với chuyện giá chạy trước lương.

Dùi đánh đục, đục đánh xăng, Ông xăng dầu rót giá lên ông điện máy, ông điện máy tải giá xuống ruộng ông nông dân, ông nông dân cùng cực lại cõng giá gạo, giá khoai, rau củ , hành tỏi lên tận bếp các ông bà xăng dầu điện máy...Rõ là "tam đại dở hơi". Đến nước này các bà vợ ông xăng, ông điện, ông máy không thể không thở dài mà rằng: Trời ạ, lại cứ trăm dâu, ngàn giá lại đổ đầu ... lương!

Vâng, đích thị là tại cái tin lương lên!

Thì mới trưa nay đi làm về vừa ngồi vào bàn ăn đã nghe bà xã yêu quý thỏ thẻ: Giá cả ở chợ mấy bữa nay cái gì cũng lên. Tiền chợ hôm trước chỉ cần vài chục ngàn là có rau, có cá mà ăn, nay mang cả trăm ngàn đi mà không làm sao mua được đủ rau, đủ mắm. Hỏi sao đắt vậy, nhà chợ từ bà bán mẹt chanh ớt tỏi tiêu đến sạp thịt sạp cá, khoai củ mắm muối tất tật xướng ca lời của giá rằng: giá lên cho kịp đồng lương?

Trời ạ, lương lên một, giá lên mười. Chạnh lòng khi nhìn gương mặt không mấy vui của bà xã lúc gắp thêm đũa rau bỏ sang bát của chồng, một kẻ ăn lương như tôi cũng như cảm thấy mình có lỗi. Cực chẳng đã, đành ngửa mặt lên trời cười khan ba tiếng, lại khóc ròng ba hồi rồi chợt nấc lên thành lời cái điều ngược đời rằng:

- Lương ơi đừng lên nhé!

NHỚ BÁC LÒNG CON TRONG SÁNG HƠN

Wed, 02 Sep 2009 00:21:11 +0700

2009-09-02 00:11:35

Bác Hồ dặn:

Nước không được chia!

LÊ BÁ DƯƠNG

Viết nhân ngày giỗ Bác

Đoàn dũng sĩ quân giải phóng miền Nam thăm chúc thọ Bác Hồ. Lê Nhật Tụng đứng phía sau vai phải của Bác Hồ. Người đứng sau vai trái của Bác là anh hùng Kan Lịch

Ảnh: Tư Liệu.

1/ Năm 1968, một người lính của đại đội 4 tiểu đoàn 2 Nghệ An đỏ thuộc trung đoàn 27 Xô Viết Nghệ Tĩnh ( Nay là trung đoàn 27 - Triệu Hải), trong cùng một trận đánh tại bắc đường số 9, Quảng Trị đã dùng khẩu B41, lần lượt bắn tiêu diệt 6 xe tăng địch, trở thành dũng sỹ diệt tăng nổi tiếng mặt trận B5. Người lính đó là trung đội phó Lê Nhật Tụng. Và với chiến công đặc biệt xuất sắc đó, tháng 5/1969, Lê Nhật Tụng được vinh dự đại diện cho các chiến sĩ quân giải phóng đường 9 Quảng Trị, tham gia cùng đoàn đại biểu dũng sĩ quân giải phóng Miền Nam ra Hà Nội dự đại hội chiến sĩ thi đua, và cũng trong dịp này, Lê Nhật Tụng đã có được niềm hạnh phúc tột cùng khi được tham gia đoàn đại biểu dũng sĩ quân giải phóng miền Nam thăm, chúc thọ Bác Hồ. Để rồi, ngày trở lại đơn vị, trong hành trang của mình, ngoài chiếc huy hiệu Bác Hồ do chính người tự tay trao, gắn trên ngực trái của Lê Nhật Tụng, cùng tấm ảnh Lê Nhật Tụng đang cùng các dũng sĩ miền Nam quây quần bên Bác, còn có nguyên những câu chuyện cảm động về Bác Hồ được Lê Nhật Tụng kể lại cho các đồng đội chúng tôi, thực sự trở thành niềm tự hào và là bài học sâu sắc đã trực tiếp trở thành động lực tác động đến ý chí, nhân cách những người lính trung đoàn 27 xô Viết Nghệ Tĩnh, giúp chúng tôi vượt qua những cam go, thử thách, những hi sinh xương máu trong suốt chặng dài chiến tranh giải phóng tại chiến trường Bắc Quảng Trị - tuyến đầu và là nơi thử lửa của những người lính giải phóng… Và một trong những câu chuyện cảm động được kể đi kể lại nhiều lần xen giữa mưa bom bão lửa đó là câu chuyện và là bài học về ý chí chiến đấu vì độc lập tự do của Bác Hồ được Lê Nhật Tụng truyền kể.

Hôm đó, mặc dù tuổi Bác đã cao, sức khoẻ Bác không được tốt như trước, nhưng Bác Hồ vẫn dành cả một khoảng thời gian khá dài để tiếp và thăm hỏi các cháu nam nữ dũng sĩ miền Nam. Trên bàn tiếp khách được bày sẵn những đĩa kẹo, bánh, trái cây. Và mặc dù Bác liên tục nhắc mọi người ăn kẹo, uống nước, nhưng trong một không khí ấm áp tình cha con, bác cháu quây quần bên nhau, nên cả đoàn như quên hẳn các đĩa kẹo, bánh, nước trà trên bàn. Cứ vậy, sau những lời thăm hỏi, động viên và tự tay mình gắn Huy hiệu của Bác cho từng người, Bác Hồ chia tay với đoàn. Nhưng ra đến cửa, Bác sực dừng bước, ngoảnh về phía dãy bàn còn nguyên các dĩa kẹo bánh, và bình nước trà rồi dặn:

- Kẹo bánh của nhân dân cho đó, các cháu ăn không hết thì chia nhau mang về. Và bất ngờ Bác nhấn mạnh từng lời- còn nước thì nhất định không được chia!

Lời dặn thật bất ngờ, và càng không ai ngờ, đó là lần cuối cùng những người lính giải phóng, những người con dân đất Việt có mặt hôm đó trong lễ mừng thọ lần cuối cùng của Người được nghe trực tiếp lời Người dặn dò:

-Nước thì nhất định không được chia!

Vâng, đó chính là lời dặn, và cũng khát vọng thống nhất đất nước mà vị cha già dân tộc đau đáu suốt cả cuộc đời, thực sự là bài học về ý chí chí chiến đấu, hi sinh vì “độc lập tự do”, trở thành hành trang cho mỗi người lính chúng tôi đi tiếp suốt chiều dài chiến tranh, tiếp tục thực hiện ý chí, lời thề và là khát vọng thiêng liêng của mỗi con dân đất Việt: Vì độc lập tự do, vì sự nghiệp thống nhất đất nước - Nhất quyết nước không được chia

2/ Đêm 3/9/1969. Trên đường vượt dốc cao điểm 405 để chuẩn bị cho trận đánh tới, chúng tôi nhận được hung tin Bác Hồ qua đời. Mệnh lệnh của đơn vị gấp rút trở về hậu cứ chịu tang Bác. Sững người như chết lặng giữa sườn núi, bất chợt trong tôi một nỗi tiếc nuối khôn nguôi- Vậy là vĩnh viễn tôi không còn có cơ hội thực hiện mơ ước một lần được gặp và mừng thọ bác Hồ như người đồng đội tôi đã từng. Ngước về hướng thác nước đổ về đầu suối Cù Đinh, những câu chữ như theo bóng hình Bác bỗng đổ về thành lời:

Chông chênh dừng nghỉ lưng sườn dốc

Đêm về gió núi lạnh tái tê

Vẳng nghe suối đổ như triều dậy

Vẫn ấm lòng con, bóng Bác về

Vâng, lúc đó và mãi sau này, dẫu chúng tôi đã vĩnh viễn không bao giờ có cơ may được gặp Bác như người đồng đội của chúng tôi. Nhưng trong suốt chặng dài của hành trình chiến tranh giải phóng, trong một chuỗi những câu chuyện cảm động, sâu sắc và cũng là bài học về ý chí chiến đấu, về khát vọng độc lập tự do, thống nhất đất nước của Bác Hồ, cho đến bây giờ trong cuộc đối đầu với mọi cám giỗ thời bình, với những mưu đồ chiến tranh diễn biến hoà bình của kẻ thù, bài học đó vẫn còn nguyên giá trị. Và mãi mãi, Bác Hồ vẫn luôn hiện hữu song hành cùng những người lính trong từng chặng gian nan trận mạc với lời dặn như tạc vào lòng mỗi người lính giải phóng rằng:

- Nước thì không được chia!

Tác giả ngồi cầm cờ cùng đồng đội trước khi bước vào chiến dịch

lập công dâng Bác (năm 1970)

Ảnh Trần Hợi

NGẪU HỨNG MĂNG DEN

Mon, 13 Jul 2009 01:03:02 +0700

Mai về bằng

LÊ BÁ DƯƠNG

Măng đen tôi lên sương giăng giăng mù
Sáng hạ, chiều thu, đêm đông cóng lạnh
Cái áo mang từ "bằng" lên dày mỏng
Bập bùng ghi ta , ngẫu hứng Măng Đen

Bập bùng, lửa nhà gươi nhún nhảy trong đôi mắt em
Không phải nhà sàn, mà vẫn nghiêng anh về phía Hiếu
Chuếnh choáng say bên ngoài ché rượu
Mai về "bằng", ai ngoảnh lòng về Hiếu - Măng Đen

Măng Giang 1985 - 2009

ƠI THÁP CHĂM

Tue, 01 Jul 2008 00:13:57 +0700

2008-06-30 - 12:22:00

Ơi tháp Chăm!

LÊ BÁ DƯƠNG

Thân tặng nhạc sỹ Phan Quốc Anh

                       Một giọt nắng đậu trên tháp cổ
                       Thanh âm bất chợt vỡ oà
                       Vũ nữ vẫn ap sa ra trên nền gạch nung chói lửa
                       Nhạc sỹ trải lòng mình trên từng phím ghi ta

                      Ơi Tháp Chăm mỗi bận ta qua
                      Tim hối hả theo từng nhịp trống Pi Năng ngày hội
                      Chân cứ bước dài theo tiếng kèn Xa ra nai mời gọi
                      Ánh mắt nào hút hồn tôi lạc giữa điệu dâng bông

                      Ơi Tháp Chăm chưa đến thì mong
                      Ơi Tháp Chăm xa rồi lại nhớ
                      Giọt nắng ngàn năm vẫn gieo đều trên tháp cổ
                      Thành lửa nung tháp nắng rực thời gian

NƯỚC NON NGÀN DẶM...

Thu, 12 Jun 2008 01:08:13 +0700

2008-06-11 - 13:16:25

Nước non ngàn dặm...

LÊ BÁ DƯƠNG

Nước non ngàn dặm ra đi...cái tình chi...

         Một khúc cua đường đèo giữa bạt ngàn sim mua. Một màu đường sỏi đá thẫm đỏ như son uốn theo hình chữ S. Một người phụ nữ gánh chè xanh mải miết cuộc độc hành giữa non ngàn. Nắng chiều xiên khoai chao hắt để bóng người đổ dài liêu xiêu… Tất cả có vậy, và chỉ có vậy để rồi trong dồn nén cảm xúc tôi đã ghi lại trên tấm phim nhựa một khoảnh khắc đằm sâu nỗi niềm của mình về đất mẹ Quảng Trị. Vâng đó là tấm ảnh nước non ngàn dặm… đầy nỗi niềm mà tôi đã đau đáu 15 năm mới thành.

            Tháng 5 năm 1987. Trong một lần trở lại chiến trường xưa Gio Cam. Nhìn những đồi sim đang rộ một màu hoa tím hồng trải bạt ngàn hai bên đường lên Cùa, lòng những bồi hồi về một quãng đời trai trẻ dầm dã chiến tranh. Chẳng cầm lòng, tôi vội dừng lại trèo lên gò cao hướng ống kính máy ảnh cố ghi lại một khoảng sim mua đang phủ tím vùng kỷ niệm một thời. Bất chợt nhìn trên đoạn đường đèo trước mặt, bóng một phụ nữ trung tuổi gánh hai thúng khoai cùng mấy bó chè xanh ngược lên Cùa. Thảng nhìn kĩu kịt hai đầu khoai sắn trên đôi vai gầy của người phụ nữ rảo bước trên đoạn đường đèo hình chữ S, tôi vội bấm liên tục mấy kiểu phim còn lại trong máy. Lạ kìa, tay bấm máy mà trong tôi cứ thắt thẻo lời ai đó từng câu Nam bình rằng … nước non ngàn dặm ra đi…cái tình chi...

           Hôm sau khi cuộn phim đã chụp đến kiểu cuối cùng. Những ngày hành hương về chiến trường xưa cũng đã kết thúc. Và dẫu rất nóng lòng muốn tráng cuộn phim để những ý tứ, cảm xúc của mình hiện thành hình, thành ảnh. Tiếc thay hồi đó ở Quảng Trị chưa có bất cứ một cơ sở tráng hình màu. Vì vậy tôi cũng đành mang cuộn phim sống cùng nguyên vẹn cảm xúc của mình về Nha Trang. Buồn thay, phim tráng xong, ảnh làm kỹ nhưng những tấm ảnh chụp từ chiếc máy cũ kỹ, chắp vá linh kiện mà tôi gọi là “ máy ảnh liên hiệp quốc”, tất tật đều mất nét và phô màu đến thảm. Chẳng thể trách mình, âu cũng do “lực bất tòng tâm”. Hẫng hụt và tiếc cho ý ảnh bất thành. Tuy nhiên không được ảnh, tôi đã dành trọn nhưng từ cảm xúc và ý tứ có được từ chuyến lên Cùa để hoàn thành rất nhanh bài bút ký của mình về đất và người Quảng Trị. Trong bài ký đó, tôi đã ghi lại nguyên vẹn cảm nhận và phát hiện của mình về Quảng Trị- mảnh đất Ô Châu ác địa được lịch sử đặt vào vị trí tiếp chuyển đầy nhạy cảm trên hình hài đất nước. Trên vị trí này, đất nước Việt Nam dọc dài như chiếc đòn gánh khổng lồ mà lịch sử đã chọn đặt trên bờ vai Quảng Trị. Đời này sang đời khác, chiếc đòn gánh oằn lưng hình chữ S đó, dẫu trĩu nặng hai đầu đất nước thì mãi mãi vẫn vồng lên trên đôi vai gầy của đất mẹ Quảng Trị anh hùng.

           Eo thắt như lưng bó mạ trong hình hài đất nước. Khốn khó qua muôn đời gió mưa. Chỉ một quãng dài chiến tranh giải phóng của dân tộc. Trong khi các địa phương nơi này nơi khác còn có lúc được nghỉ ngơi mỗi khi trở thành vùng tự do. Riêng Quảng Trị thì một hơi dài ngút nghít từ thuở dựng nước đến tận cùng cuộc chiến tranh giải phóng cứ ngập trong gian nan. Mải miết gánh gồng, gắn số phận mình vào mệnh hệ dân tộc. Vậy nhưng chỉ đến năm 1975, khi kết thúc cuộc chiến tranh, lần đầu tiên và là lần duy nhất trong hành trình cùng đất nước, Quảng Trị mới được cùng cả nước hít thở không khí độc lập tự do.

         Định mệnh đặt Quảng Trị vào điểm nhạy cảm nhất giữa vùng tiếp chuyển những đại cuộc của dân tộc. Mưa ướt mặt, nắng rát lưng. Từ trong dằn dỗi chiến tranh đến cả gập ghềnh bước thấp bước cao vượt lên đói nghèo. Đạp lên giông bão thời hậu chiến, chiếc đòn gánh lịch sử vẫn cứ mãi oằn trên đôi vai Quảng Trị mà kĩu kịt đầu Nam, đầu Bắc với Nước non ngàn dặm ra đi…

           Vâng, tôi và hẳn nhiều ai đó đã thuộc và thấm từng dặm trong cả ngàn vạn dặm nước non. Tự hứa với lòng, những năm sau vào tháng 5 - mùa hoa sim nở tím đồi, tôi lại tạo dịp trở về Quảng Trị để lên Cùa với ý định: Bằng mọi cách, chụp lại tấm ảnh đã thành hình trong tâm trí của mình. Âu cũng là cách trả nghĩa vùng quê hương thứ hai đã nuôi dưỡng tôi trưởng thành.

         Không muốn làm cái việc bố trí người mẫu rồi bấm máy một cách sượng tạo vô hồn. Mỗi lần trở lại đoạn đường đèo, tôi chọn vị trí căn máy rồi chờ dịp gặp lại dáng người phụ nữ gánh gồng để bấm máy. Chuyện đời không phải lúc nào cầu cũng được, ước cũng thấy. Chờ được khi nắng đẹp thì đường vắng tanh. Cần một người gánh chè xuất hiện thì lại thấy từng tốp những người cưỡi xe máy chạy cuốn đỏ bụi đường. Nhẫn nại vào ra Quảng Trị phục chờ, cuối cùng thì cái khoảnh khắc một phần nghìn giây cảm xúc cũng đã đến. Lại đến đúng vào dịp tháng 5 năm 2002- vừa trọn 15 năm.

          Tráng phim, làm ảnh mẫu ngay tại Quảng Trị, tôi không thể không vui khi đã ghi lại được trọn vẹn hình tượng cùng cảm xúc cảm nhận được năm nào. Thực lòng tôi không có ý nghĩ coi đó là một tác phẩm nghệ thuật như bạn bè hẳn vì quá yêu mến một gã lính cầm máy như tôi mà rộng lòng nhận xét. Với tôi- một người sống và yêu Quảng Trị đến khôn cùng, trước hết đó chính là một chút quà nhỏ gửi mẹ quê nghèo.

            Rưng rưng một chiều ngái xa, khi hoàn thành bài viết nho nhỏ về một thoáng dáng hình Quảng Trị. Hiền hiện trong tôi một khúc đường đèo lên Cùa đỏ như son uốn mình theo hình hài đất nước. Trên khúc eo lưng hình chữ S đó, chao hắt bóng dài đổ liêu xiêu theo từng bước chân người cùng kĩu kịt trên đôi vai gầy…

             Tiếng ai đó xa rồi gần, thắt thẻo câu Nam bình
                                                        … nước non ngàn dặm...

                                                                             Quảng Trị 5/2002 – Nha Trang 6/2008

ĐƯỜNG CỨU NƯỚC

Sun, 01 Jun 2008 01:26:55 +0700

2008-05-31 11:35:44

                                Đường cứu nước.

                                                                LÊ BÁ DƯƠNG

Đường cứu nước! Năm 1987, trong một chuyến hành hương về lại chiến trường Quảng Trị, tôi đã bấm máy, ghi lại một phần khu mộ trong nghĩa trang liệt sỹ Trường Sơn (Quảng Trị). Và rồi sau cái khoảnh khắc bấm máy như néo cò khẩu súng là một tấm ảnh đen trắng được định hình với tên gọi: Đường cứu nước! Một con đường theo đúng tượng nghĩa được hình thành từ cuộc chiến tranh cứu nước với triệu triệu người con của mẹ Việt Nam lần lượt nằm lại trên từng chặng gian nan. Gọi vậy, đặt tên ảnh vậy bởi qua ống kính góc rộng, khoảng cách giữa những hàng bia mộ như một con đường lớn uốn mình theo sườn đồi hun hút vào ngàn xanh đã gợi lại cho tôi cái cảm giác như được bước trở lại con đường một thời xẻ dọc trường sơn đi cứu nước với lời thề khắc tâm: Nước còn giặc, còn đi đánh giặc, chiến trường dục giã bước hành quân...
Thời đó và bây giờ cũng vậy! Không ai trong chúng ta tự lựa chọn chiến tranh, mà chính chiến tranh chọn chúng ta. Cũng chính sự lựa chọn đó đã buộc cả dân tộc Việt Nam phải bươn bả hết thế hệ này đến thế hệ khác để đến với cái đích cuối cùng – cái đích của sự độc lập tự do thiêng liêng mà cái giá cho triền miên công cuộc chiến tranh giải phóng đó hiện hữu với từng dặm đường xương máu bao thế hệ người Việt Nam... Chẳng thể đong đếm được cái giá của công cuộc chiến tranh đó bằng bất cứ một đại lượng cụ thể nào, nhưng những giá trị xương máu của cuộc hành trình trên đường cứu nước đó hoàn toàn có thể cảm nhận bằng tâm, và hơn thế còn chạm tay vào từng thang nấc máu xương trên suốt dọc dài con đường cứu nước. Thực lòng lúc đó, khi bấm máy và đặt tên cho tấm ảnh, tôi đã không thể nghĩ rằng sau này tôi sẽ có thêm những khoảnh khắc nối vào khoảnh khắc ban đầu để hình thành bộ ảnh cùng tên Đưòng cứu nước.

           Đường cứu nước! Năm 2000, năm cuối cùng chuyển giao từ thế kỷ 20 sang thế kỷ 21, tôi một mình trở lại nghĩa trang Trường Sơn. Bâng khuâng ngày về, khu mộ ngày nào nay đã được xây mới, đổi hướng đặt bia nghiêm cẩn và khang trang hơn, nhưng vẫn nguyên một dáng mở của con đường ôm theo cung lượn của sườn đồi hun hút vào ngàn xanh. Chiều ở nghĩa trang hoe hắt nắng vàng, tôi đã bắt gặp một tốp học trò ôm từng bó hoa phượng đỏ chói sắc lửa, tay ngắt từng chùm nhỏ lần lượt đặt lên từng ô hướng thiên trên phần mộ các liệt sỹ ở khu mộ kế bên. Đoán thể nào các cháu cũng sẽ sang khu mộ bên này, tôi đã chọn lại vị trí gần với góc chụp Đường cứu nước ban đầu để chờ. Cũng chẳng đợi lâu, chỉ một lúc sau, các cháu nhỏ đã chuyển hoa sang đặt đều lên từng ngôi mộ, để rồi qua ống kính máy ảnh, những hàng bia mộ lại mở ra thành con đường hun hút vào ngàn xanh. Nhưng khác hẳn với Đường cứu nước thuở nào, Đường cứu nước lần này bỗng rực màu hoa phượng vĩ cháy đỏ như lửa - Một thứ lửa được thắp từ một thế hệ mới rực cháy trong khuôn hình ống kính thành tác phẩm Đường cứu nước 2 với tên gọi riêng: Nghĩa trang Trường Sơn, thêm một mùa hoa đỏ. Vâng, đã có thêm một mùa hoa đỏ giành cho những thế hệ từng một thời xếp bút nghiên, rời mái trường ra đi và ngã xuống trên chính trên dặm đường cứu nước của dân tộc.

        Đường cứu nước! Năm 2004, giữa không gian rực sáng bởi 12.200 ngọn nến thắp đều trên 12.200 ngôi mộ liệt sỹ trong đêm Huyền thoại Trường Sơn, tôi đã trở lại hướng ống kính theo đúng góc chụp năm nào để thu hết vào khuôn hình một không gian đêm Huyền thoại Trường Sơn tráng hùng được thắp sáng lung linh bởi ngàn ngọn nến . Vâng, lửa đã cháy và sẽ mãi cháy bởi những thế hệ mới sẽ tiếp tục thắp và giữ lửa trong suốt cả hành trình cứu nước và giữ nước của cả dân tộc. Bất chợt ngước về phía khu mộ trung tâm, biểu trưng của khu mộ các liệt sỹ người Hà Nội với vòm mái bê tông thành lá cờ tổ quốc ôm vào lòng mô hình chùa một cột tạo thành một khối hình trái tim hồng rực sáng giữa lung linh lửa nến... Và rồi tấm ảnh Đường cứu nước 3 được hình thành với tên gọi riêng: Ngàn năm một trái tim hồng!

          Vâng, Ngàn năm trên hành trình cứu nước và giữ nước, trái tim Việt Nam giữa Thủ Đô đời này qua đời khác vẫn đập theo từng nhịp đời giông gió của dân tộc. Và máu của các thế hệ dân tộc Việt Nam vẫn muôn đời chảy về cái đích cuối của cuộc hành trình cứu nước với thiêng liêng Thủ Đô Hà Nội - mãi mãi ngàn năm một trái tim hồng.

MẮT SÔNG

Sun, 25 May 2008 21:51:35 +0700

2008-05-2510:24:18
Mắt Sông

                         LÊ BÁ DƯƠNG

                 Nhận tấm giấy mời dự lễ đón nhận danh hiệu đơn vị anh hùng của Đảng uỷ, chính quyền và bà con cô bác Hải Hoà gửi từ Quảng Trị vào, tôi bật khóc. Cái lẽ khiến tôi không cầm lòng không phải vì tấm giấy mời đến vưà khi chạm sát nút thời gian ngày vui của cô bác Hải Hoà. Sâu thẳm hơn thế , tấm giấy mời như xới gợi những kỷ niệm ngỡ như đã lắng yên trong tôi về một vùng quê nơi biết bao đồng đội của tôi đã nằm lại vĩnh viễn với đất, với nước cùng bà con cô bác Hải Hoà.

Đã thành nếp quen có từ sau chiến tranh, mỗi khi nhớ về chiến trường xưa tôi lại giở tấm bản đồ tác chiến vẫn dùng thời còn là chỉ huy đơn vị chiến đấu trên chiến trường Quảng Trị, nơi có những địa danh đã thấm quen trong từng huyết mạch của mình. Lần này cũng vậy, tấm bản đồ lại được giở ra. Một vùng kỷ niệm lại hiền hiện như mạch phim tư liệu sôi lại một thời cùng đồng bào đồng chí Triệu Hải dầm trong bão đạn mưa bom giành từng tấc đất quê hương. Và trong mạch ngày đêm trận mạc đó không thể phai mờ trong tôi một đêm kỷ niệm Hải Hoà- đêm tháng năm, năm một ngàn chín trăm bảy hai!

           Đêm đó, sau khi tiêu diệt trọn gói đại đội thuỷ quân lục chiến cùng phần còn lại của thiết đoàn xe thiết giáp nguỵ. Tiểu đoàn chúng tôi được lệnh vượt sông Ô Lâu truy kích bọn địch đang cụm lại ở xã Phong Chương (Phong Điền, Thừa Thiên). Riêng tôi được lệnh rời tiểu đoàn tăng cường cho chỉ huy đại đội 3 ngược lên hướng Hải Hoà với nhiệm vụ vượt đoạn sông dưới cầu Mỹ Chánh để thọc sâu vào Vân Trình (Phong Điền) đánh vòng xuống phía đông, tạo thế chọc sườn, bọc hậu.
            Đêm ấy là một đêm mưa đầu mùa. Sau mấy giờ bì bõm lội ngang cánh đồng vượt từ Hải Dương sang đến một xóm Càng – tên gọi chung cho những xóm nhỏ trên một cồn đất giữa mênh mang đồng nước. Vừa chạm chân đến bờ đất nổi đã nghe tiếng ai đó hỏi bất chợt: Chiến ? tức khắc tiếng “Thắng” của đại đội trưởng Thái Nguyên Minh đáp như nối vào đuôi câu hỏi. Nhận đúng mật khẩu, từ đâu đó sau bờ chuối gãy gập, một người cắp ngang khẩu AR15 bước một cách thận trọng đến bên tôi. Bất chợt ùa theo sự xuất hiện của người mới đến là mùi của máu tươi mà bất cứ người lính chiến nào cũng dễ dàng nhận biết. Sao chỉ có một mình đồng chí? Tôi hỏi vì theo hiệp đồng sẽ có nguyên một tổ du kích đón. Chậm rãi hướng ra phía sau bờ chuối, tiếng người du kích nghẹn ngào :

           -Tụi tui có ba người nhưng anh em đã hy sinh ngay trên đường ra xóm Càng đón chủ lực. Dữa đồng nước có một mình, tôi đành buộc tạm anh em vào gốc cây bần giữa đồng rồi đến đây cho kịp đón các đồng chí.

              Nén một cái nuốt khô vào ngực, tôi chuyển bi đông nước cho người du kích, song anh cầm trả lại với lời từ chối:

          - Uống vào e máu lại chảy, các anh có còn bông băng cho tui một cuộn.

          Giật mình nhớ lại mùi máu tươi ban nãy, tôi vội bấm chiếc đèn pin nhỏ xíu về phía người đồng đội. Trong quầng ánh đèn hạt đỗ đó, người du kích hiện ra trước mắt tôi trong bộ quân phục rách tươm, sũng máu và bùn đất. Thì ra cái mùi máu tươi ùa theo sự xuất hiện của người du kích là máu của những đồng đội hy sinh được anh neo cất giữa đồng trộn cùng máu từ vết thương của chính anh. Cũng may vết thương tuy toác rộng cả mảng trên bắp đùi nhưng chưa chạm vào xương, vì vậy anh mới có thể tiếp tục nén đau vượt đường ra đến xóm Càng. Lúc này y tá đại đội cũng đang loay hoay với hàng chục chiến sỹ mới bị thương do loạt pháo bầy bắn như rải thảm khi đơn vị đang vượt ngang cánh đồng Hải Dương. Riêng tôi cũng mới trốn viện về tham gia chiến dịch, tay phải bị thương còn đang lủng lẳng như gắn hờ vào vai. Không thể dùng tay trái còn lại để làm những việc tỷ mỷ về cứu thương, tôi trao lọ thuốc sát trùng và cuộn băng cá nhân của mình cho Phiên, chiến sỹ liên lạc rồi phụ giúp Phiên trực tiếp băng bó vết thương cho người du kích. Dẫu không một lời kêu rên , song nhìn những cơ thịt dật dã, tôi biết anh đau lắm. Bất chợt trong ánh pháo sáng vừa loá lên, tôi ngước nhìn gương mặt được che kín bằng chiếc khăn màu ghi, duy nhất chỉ còn thấy đôi mắt người du kích ánh lên như có lửa, thứ lửa đến lạ như nung lên từ những đêm không ngủ và chao ơi, thứ lửa đó cứ chói rực như góp lại cả những ánh mắt đồng đội trao lại cho anh trước lúc hy sinh. Không lâu lắm, khi múi băng cuối cùng vừa gút lại vội vàng, người du kích đã vội xốc dậy cứ như anh chưa hề trúng thương:

           - các anh theo tui vượt sông cho kịp giờ hiệp đồng.

           Đêm tháng năm chìm trong khói pháo bầy, ngỡ có thể xắt ra từng miếng hoặc đưa tay véo từng vắt khói đen mà vắt ra từng giọt đêm quánh đặc. Cả đại đội theo người du kích bươn bả về đến đầu thôn Phú Kinh, một trận pháo bất chợt dội ập xuống đội hình. Đại đội lại vơi thêm gần một nửa quân số, trong đó có đại đội trưởng và oái oăm thay trên bắp tay trái còn lại của tôi cũng dính thêm mảnh pháo dài cả gang tay. Nóng rát nhưng không thể để mảnh pháo nhùng nhằng vướng víu, tôi nén đau lấy chiếc dao mổ cá nhân chiến lợi phẩm tự khoét rộng miệng vết thương cho mảnh pháo rơi ra rồi tiếp tục thay đại đội trưởng chỉ huy đơn vị theo người du kích tiếp cận bờ sông.
         Tới nơi, trong khi mọi người ai nấy dừng lại bung những chiếc gùi tráng nhựa làm phao vượt sông, bất chợt đồng chí du kích thì thào:

              - bom đạn như nãy chừ khó biết ai còn ai mất, tui và anh chỉ trước đường đi và điểm tập kết cho anh em cả đơn vị cùng biết để tiêu nếu như tui và anh có hi sinh thì mọi người vẫn chủ động tìm đến mục tiêu.

          Quả thật dù đã như luyện trong trận mạc. Từng không ít lần đếm từng giây đón về mình cái chết song tôi vẫn gai người khi nghe lời dặn dò như trăng trối của người đồng chí, đồng đội với lối biểu đạt thản như nói chuyện cấy, chuyện cày. Không ngờ đó là điều trăn trối cuối cùng của người du kích.

           Ngay khi đội hình đại đội chúng tôi vừa qua quá nửa sông, bất chợt hàng loạt pháo sáng của địch bắn vọt lên khiến cả khúc sông trắng như mặt gương soi rõ từng người lính chúng tôi đang bám phao vượt sông. Không còn sự lựa chọn nào khác, trong làn đạn rát rạt các chiến sỹ của tôi vẫn vừa bơi về hướng mục tiêu vừa kê súng lên phao nhả đạn quyết liệt. Trận đọ súng hoàn toàn bất lợi cho đội hình dưới nước. Trong quầng sáng như ban ngày, có thể nhìn rõ từng người lính của tôi lần lượt trúng đạn giật chỏi người trên chiếc phao rồi chìm hun hút trong giòng nước sùng sục như sôi. Kế bên người du kích dẫn đường cũng đang vừa đạp nước, vừa điểm từng loạt AR15. Chợt thấy anh chỏi người lên trên khúc chuối làm phao kê súng. Theo phản ứng tự nhiên, tôi quẫy chân đạp nước nhích sang anh nhưng rồi chỉ còn nhìn thấy bàn tay của người du kích bấu níu vào thân cây chuối cứ tuột dần từng ngón tuyệt vọng và vuột chìm. Trong ánh sáng trắng đổ xuống mặt sông, máu của những người hy sinh theo quầng nước loang đỏ giữa lòng sông quê.

          Đêm đó dù chỉ còn một phần ba đại đội đến được đích trận thắng. Một trận thắng vô giá bởi cái giá cho trận thắng không thể nào đong đếm trước sự hy sinh của những đồng đội yêu quý đã cùng tôi chia sớt những gian nan trận mạc. Mãi sau này dù ở đâu, lúc nào mỗi khi nhớ về những ngày hè đỏ lửa 1972 trên mảnh đất Quảng Trị, bao giờ cũng hiền hiện trong nỗi nhớ của tôi những hình ảnh cuối cùng của những đồng đội mà tôi thuộc, nhớ đến cả tên họ, quê quán, thói quen , sở thích như Vân, như Thành, Phiên, Thiết, Nghị … Và nhói lên trong tôi là đôi mắt người du kích Hải Hoà trong đêm tháng năm đón chúng tôi tại xóm Càng, trước khi   hoá mình vào sông nước Hải Hoà.

               Nhiều năm sau chiến tranh, những mong vơi dịu nỗi nhớ thương đồng đội khi không và mãi mãi không thể tìm kiếm di hài những đồng chí, đồng đội của tôi còn nằm lại khắp núi non, sông nước Quảng Trị, tôi đã chỉ còn biết giành chút hương hoa gửi gió, gửi sông vọng nhớ mỗi khi có dịp trở về. Dẫu vậy, trong tôi mãi mãi vẫn canh cánh niềm mong một chút gì đó thông tin về người du kích đã để lại cho tôi ấn tượng không phai trong đêm vượt sông tại bến nước làng Phú Kinh, Hải Hoà.

            Bẵng qua gần 30 năm, tháng 11/1999, Quảng Trị cùng với các tỉnh miền trung chìm trong trận lũ lịch sử. Từ Khánh Hoà tôi vượt lũ đến với bà con cô bác đang đương đầu với thuỷ thần. Những ngày làm việc căng thẳng để có những thông tin về lũ tại các tỉnh phía nam Hải Vân kịp gửi về toà soạn, lòng tôi vẫn như lửa đốt mỗi khi nghe thông tin về Quảng Trị đang ngập trong biển nước. Một chút niềm riêng hối thúc, cuối cùng tôi cũng vượt lũ về đến Hải Hoà. Cả xã vùng trũng độc canh cây lúa với năng suất cao nhất nhì Quảng Trị bấy giờ vẫn lễnh nhễnh trong biển bùn nước, lều phều xác súc vật và mộng lúa. Chưa hết bàng hoàng về đại nạn mới trải qua, người Hải Hoà vừa tự mình vén gọn những mất mát, vừa động viên nhau bằng những câu chuyện cảm động đã dìu mọi người vượt lên ngọn lũ mà sống. Đó là những tấm gương sáng như thôn trưởng Nguyễn Gia Huynh ở An Thơ nhường cả ngôi nhà và tài sản của mình để cưu mang 108 đồng bào mình qua lũ. Trong cơn binh lửa, Phan Ngọc Ái, bí thư chi bộ thôn Phú Kinh đã không do dự khi nghiêng thuyền hất trọn 7 tấn lúa mồ hôi nước mắt của mình xuống nước để giành chỗ cứu dân…

                Có gì cảm động hơn khi trên mênh mang đại hồng thuỷ, con thuyền nhân nghĩa được những cán bộ đảng viên chèo lái để rồi kéo theo sau đó nhiều những con người bình thường của những xóm Càng, những An Thơ, Phú Kinh, Hưng Nhơn, Hội Điền…cứ vậy cùng kết lại, dìu nhau nổi lên trên dòng đại hồng thuỷ mà sống. Người ta nói ấy là truyện cổ tích thế kỷ về một trận đương đầu với đại hồng thuỷ được viết bằng tâm đức của những Đảng viên hôm nay. Trong lao lung sóng nước, những cán bộ lãnh đạo Đảng và chính quyền Hải Hoà liên tục không còn biết ngày đêm khi trầm người trong nước lũ lo cho từng hộ dân. Dân vốn có cả trăm tai ngàn mắt, cái xấu, cái tốt không qua cái phin lọc tinh tế của những tâm người. Ngay khi bùn lũ chưa khô, 100% công dân Hải Hoà đã đến các điểm bầu cử hội đồng nhân dân để hoàn thành ngay trong buổi sáng việc bầu cử. Cũng hiếm có cuộc bầu cử nào người dân công khai bàn nhau sẽ tiếp tục bầu chính những cán bộ Đảng viên, những người đã đi đầu trong cuộc đối đầu với lũ vì dân.

             Rời trụ sở Uỷ ban xã ra bến nước trước mặt, tôi thư thả khỏa chút nước Ô Lâu lên rửa mặt. Có cảm giác như nước Ô Lâu trong hơn, mát hơn đã giúp tôi gột sạch những bụi bặm vấn vương trong bươn bả giữa dòng đời. Không cầm lòng, tôi nhờ chiếc thuyền vừa chở bà con cô bác đến điểm bầu cử rồi một mình lặng lẽ thả trôi trên khúc Ô Lâu những nhành hoa cúc dại vừa hái trên gò. Soi trong giòng sông quê, soi trong từng nhân cách con người Hải Hoà hôm nay, chợt ánh lên đôi mắt người du kích năm nào đã và đang hoá thành mắt sông soi theo từng mạch đập hối hả nên nhịp sống mới Hải Hoà.
           Chợt nghẹn ngào trong tôi tiếng lòng … sông ơi!


                               Hải Hoà 11/1999 - Nha Trang 8/2002

MỘT VẾ ĐỐI, MÓN NỢ VĂN CHƯƠNG QUA HAI THẾ KỶ

Fri, 23 May 2008 00:49:47 +0700

Một vế đối

Món nợ văn chương qua hai thế kỷ

LÊ BÁ DƯƠNG

Xuân năm 1973, trên báo Quân đội nhân dân số xuân Quý Sửu có đăng một vế mời đối:

Pháo thủ pháo tầm xa, đánh địch gần, tay thủ thêm thủ pháo.

Người viết và ra “đề” là một người lính từng chiến đấu trên chiến trường, nên từng từ trong vế đối đều
“dính dáng” đến hình ảnh người lính, súng đạn… Đặc biệt, vỏn vẹn 13 từ trong một vế đối đơn giản và kiệm từ, tác giả đã qua một một tình huống tác chiến cụ thể xảy ra trong cuộc chiến, nhưng lại biểu đạt rất cô đọng và sắc sảo về một sư biến đổi đột biến trạng thái chiến tranh ở tầm chiến lược. Tác giả đó là Liệt sĩ Nguyễn Tử Mạch (sinh: 1948, Quê ở xã Thọ Trường, Thọ Xuân, Thanh Hóa).Nhập ngũ năm 1966, năm 1972, khi đang là phóng viên báo Tiền Tuyến (Mặt trận B5), Nguyễn Tử Mạch xin được về trực tiếp chiến đấu trong đội hình trung đoàn 27 Xô Viết Nghệ Tĩnh (nay là Trung đoàn 27 – Triệu Hải) và đã hi sinh anh dũng tại Cam Lộ vào ngày 1/4/1972 – 1 ngày sau trận đánh mở màn chiến dịch giải phóng Quảng Trị của trung đoàn 27 tại tại Cam Lộ (30/3/1972).

             Trở lại cấu chuyện vế mời đối của Nguyễn Tử Mạch. Do hồi ở đơn vị, thoảng khi có chút điều kiện, tôi vẫn viết đôi ba bài thơ gửi đăng trên “Văn Nghệ đường 9” nơi Nguyễn Tử Mạch từng là phóng viên. Biết và quý nhau qua chuyện chiến đấu, văn chương, chúng tôi vẫn thường liên lạc và thăm nhau khi có thể. Khoảng trung tuần tháng 3/1972, trên đường vào khu tứ giác (Cam Lộ) nhận nhiệm vụ chiến đấu, Mạch qua phẫu trung đoàn, nơi tôi điều trị vết thương để thăm. Một cuộc viếng thăm hối hả cho kịp bước người dẫn đường về đơn vị, Mạch đọc nhanh cho tôi nghe bài thơ “Tiểu đội” của anh, rồi khoe:
           - Dương ơi, tớ vừa từ trung đoàn pháo về. Thấy cánh lính pháo lần này đang áp sát vào mặt trận không khác chi bộ binh, xem chừng chiến dịch này “to chuyện” đấy.
Nhìn cánh lính pháo binh, tớ nảy ra được vế đối mới toanh, hiện còn “nóng hôi hổi, vừa thổi vừa đọc”. Dương cũng là tay chơi vế đối, thử đối cho vui.

                Cũng chẳng cần để tôi kịp lấy giấy bút ra ghi, Mạch đọc ào một mạch cả vế đối rồi khoác ba lô, với tay lấy khẩu AK, bước hút theo người dẫn đường. Đó là lần cuối cùng tôi nhìn thấy Mạch, quần xắn cao trên gối, để lộ đôi bắp chân ngắn tròn săn chắc cứ căng cứng, mỗi khi bàn chân bấm vào lớp bùn đất đỏ trên đường vào tuyến trong. Thực lòng lúc đó, cái chiến dịch mà chúng tôi đang nhận diện qua những cuộc di chuyển quân, pháo với đủ “ba thứ quân” hàng ngày không biết “to chuyện” như thế nào, nhưng chắc chắn phải là một chiến dịch tầm cỡ…Mậu Thân trở lên. Không ai đoan chắc, nhưng khi chiến dịch tổng tiến công giải phóng Quảng Trị diễn ra, chúng tôi mới thực sự hiểu không chỉ là “to chuyện” mà hơn thế, hình thái chiến tranh đã vượt quá hình dung của những người lính chúng tôi bấy giờ. Riêng vế đối, phần sau đó thử đi thử lại mấy lần không xong, phần mải cùng đơn vị tiếp tục thọc sâu vào giải phóng hai huyện Triệu Phong, Hải Lăng… Bẵng đến khi kết thúc chiến dịch ra, sẵn có mấy nhà báo trên đường về hậu phương, tôi đọc bài thơ và vế đối của Mạch (Lúc đó đã hi sinh) nhờ các anh có điều kiện đăng như một nén hương cho người lính tài hoa đã ngã xuống. Sau này, khi ra Thanh Hoá, đọc trên báo, thấy vế mời đối, vừa mừng ( Vì vế đối của Mạch được đăng) vừa xót xa (Khi tác giả đã không còn để nhìn thấy ). Tuy nhiên, cũng như tôi và mấy anh em đồng đội từng cố tìm từ, gạn nghĩa mà chưa thể tìm ra vế đối chỉnh từ, chỉnh nghĩa, sau khi báo Quân Đội đăng vế mời đối, qua theo giõi các số báo sau tết và cả đến hết năm, không những không thấy có ai đưa ra được vế đối lại chỉnh và sát với câu chữ, thanh vần và đặc biệt có… tầm về ngữ nghĩa như vế ra, mà ngay cả vế đối lại đơn giản cũng không thấy xuất hiện. Có lẽ về câu từ, thanh bằng đều có thể đối được. Nhưng cái khó của vế đối là ngữ nghĩa trong toàn bộ vế đối qua hình ảnh anh pháo thủ thành bộ binh (Đánh địch gần) cả khối hoả lực vốn ở phía sau (tiền phi hậu pháo) nay do thay đổi cơ bản về hình thái chiến tranh nên khối hoả lực phía sau cũng đã đột biến áp sát vào chiến dịch… đó là một vế khó về ngữ nghĩa ở tầm vĩ mô. Vậy nên, cho dù sau đó cả chục năm, nhiều lần báo Quân Đội cũng đã từng trở lại trên số báo xuân vế mới đối trên. Tuy nhiên, cũng như lần mới đối trước, vế mới đối của Mạch đã lại trở thành món nợ văn chương tiếp tục đi hết những năm cuối thế kỷ 20, bước qua thế kỷ 21, trở thành món nợ văn chương xuyên thế kỷ.

         Vâng, cứ tưởng như vậy. Bất ngờ cuối tháng 11/2007, một người cháu của Liệt Sĩ Nguyễn Tử Mạch (tên là Long) qua đọc bài viết của tôi trên mạng, có nhắc đến tên Nguyễn Tử Mạch. Linh tính mách bảo, Long đã tìm được địa chỉ và gửi mail liên lạc với tôi. Thời may, mấy đồng đội cũ cũng vừa gửi cho tôi nguyên bản mấy tập “Văn nghệ đường 9” của mặt trận B5 ấn hành những năm chiến tranh, trong đó còn nhiều bài thơ, câu đối của Nguyễn Tử Mạch với các bút danh: Tử Mạch, Long Linh Ngoại, Ngoại Thôn… Với ý nghĩ trao lại cho gia đình Mạch một chút di vần trận mạc làm kỉ niệm, tôi đã sao chụp các bài thơ, vế đối của Mạch và gửi cho Long. Không thể nói hết niềm vui của Long, và đặc biệt bố Long, người anh đã cùng em Nguyễn Tử Mạch chăn trâu cắt cỏ , phụ giúp mẹ nuôi nhau ăn học và trưởng thành. (Nguyễn Tử Mạch mồ côi bố từ nhỏ. Cảnh anh em mò cua bất ốc, chăn trâu cắt cỏ nuôi nhau ăn học. Nhưng với bản tính hiếu học, Mạch đã từng tự học tiếng La Tinh, tiếng Nga… nhờ vậy, đã có lúc Mạch dịch cả tài liệu từ tiếng La Tinh cho nhà thờ… để thêm tiền ăn học). Với sự cảm phục lớp cha chú tài hoa và dũng liệt, trong bức thư gửi cho tôi mới đây, cùng với việc bổ sung một số thông tin về người chú của mình, Long đã mạnh dạn gửi cho tôi một vế đối như cách nói của Long- Cháu tuy không theo được nghiệp văn chương như các chú, nhưng có lẽ nhờ anh linh chú cháu chỉ bảo, nên cháu có được một vế đối được tạo nên từ vị trí, và cách nhìn nhận của chúng cháu ở thì hiện tại để các chú tham khảo. Vế đối lại như sau:

Vế ra:  Pháo thủ pháo tầm xa, đánh địch gần, tay thủ thêm thủ pháo.

Vế đối: Học sinh học tại chức, học từ xa, phát sinh môn sinh học

               Bất ngờ và cảm động. Có thể với nhiều người, vế đối lại trên của Long, vẫn chưa thật “chỉnh”, song với tôi, từng từ ngữ, thanh vần, ngữ nghĩa…. vế đối của Long - người cháu của Liệt Sĩ Nguyễn Tử Mạch cũng đã thể hiện được sự tiếp nối các thế hệ trước sau, giữa chiến tranh giải phóng với phát triển xây dựng đất nước trong thời bình, ít nhất có thể coi đó là vế đối “đáo hạn” với món nợ văn chương quá hạn xuyên thế kỷ.Một kết thúc có hậu của một vế mời đối một thời trận mạc?

Ảnh trên: Nguyễn Tử Mạch (đứng hàng đầu bìa phải ) chụp cùng các đồng đội tại Phòng chính trị B5. Người ngồi giữ hàng đầu là nhà báo Vũ Thuộc, tổng biên tập báo Tiền Tuyến, mặt trận B5

XIN VIẾT TIẾP VỀ NHỮNG NGƯỜI ĐÃ KHUẤT

Tue, 20 May 2008 16:35:28 +0700

Bìa cuốn sách TRUNG ĐOÀN 27 TRIỆU HẢI
Nhật Ký Viết Bằng Văn Vần
sưu tập , biên soạn , trình bày và tổ chức in: LÊ BÁ DƯƠNG
HỘI VĂN HỌC NGHỆ THUẬT KHÁNH HÒA XUẤT BẢN -1/2008

(NAO) - Xuân Mậu Thân, ngày 8/2/1968, từ Nam Đàn - Quê hương Xô Viết Nghệ Tĩnh, một trung đoàn bộ binh được thành lập theo mệnh lệnh của Bộ Tổng tham mưu để kịp thời tham gia góp lửa vào cuộc tổng tấn công và nổi dậy. "Trung đoàn 27- nhật ký viết bằng văn vần" là tập sách viết về Trung đoàn ấy...

Cựu chiến binh Ngô Minh Hớn trao lại tấm bản đồ đô thành Sài Gòn cho thiếu tướng Nguyễn Huy Hiệu - Nay là thượng tướng, Ủy viên trung ương Đảng, thứ trưởng Bộ Quốc Phòng . Phía sau là trung tướng Hoàng Kỳ, Trung tướng Phạm Minh Tâm... Những đồng đội của cán bộ chiến sỹ trung đoàn từng sinh tử chiến đấu trên chiến trường đường 9 Quảng Trị

Ngày 7/2/1993, kỷ niệm 25 năm ngày thành lập Trung đoàn.
Đêm quây quần bên lửa trại giữa sân trung đoàn, mấy người lính chúng tôi nổi hứng đọc thơ thời trận mạc. Cứ vậy, những vần, những chữ… đọc đến đâu, hình ảnh đồng đội lại như hiện về trong bập bùng ánh lửa.
Tôi lục tìm trong trí nhớ mấy bài thơ của đồng đội từng đọc cho tôi trước lúc hy sinh. Bài “Tiểu đội” của liệt sĩ Nguyễn Tử Mạch :
Chiến trường là quê hương, tiểu đội là gia đình đấyTrong gian khổ nhắc một câu ngắn vậy Thương yêu nhiều ta đùm bọc nhau hơn Giữa chiến hào chia nhau vắt cơm Bụng đói thắt vẫn nhớ người đi vắngNgày dẫu mệt đêm về ngồi thức trắng Gác thông giờ cho bạn ngủ trọn đêm Năm tỉnh đổ về bỗng hoá anh em Tiểu đội trưởng là người ít tuổi Hay kể chuyện nương chè ven suốiXôn xao đồi cọ lưng đèo Chế bạn Sơn Tây có cái chân cù lèo Cô gái hay cười có hàm răng đen hạt nhót.. Vâng, bài thơ là một mạch kể về quê hương những người lính. Tiếc là tôi không thể nhớ hết... Có gì xót xa hơn khi chiến tranh mới chỉ lùi qua 25 năm, vậy mà đến bàithơ đồng đội rứt lòng để lại mà chúng tôi vẫn câu quên, câu nhớ. Nghẹn lòng trong nước mắt, tôi buột miệng nối vào đó câu thơ đau đáu nỗi niềm… Mai này ta khuất núi, ai là người đọc thay?Không ngờ câu thơ buột miệng thành sự ám ảnh rồi định hình thành ý tưởng, thôi thúc tôi bằng mọi giá tự tổ chức sưu tầm, tập hợp những bài thơ của cả người sống và người đã hy sinh để in thành tập thơ mà tôi mạo muội tạm đặt tên: “Trung đoàn 27- nhật ký viết bằng văn vần !” Âu cũng là cách lưu giữ và chuyển giao những ký ức một thời không thể quên cho mai này…

LS Nguyễn Tử Mạch (người đứng ngoài cùng bên trái sang) cùng các đồng đội ở Báo Tiền Tuyến - Mặt trận B5

Với những người lính từ tay cày sang tay súng, những gì viết ra như chỉ để trải lòng giữa những khoảng trống thời trận mạc… không mấy ai để tâm đến chuyện niêm luật văn chương. Bởi vậy, một phần vì tôn trọng ý nghĩ hồn nhiên của các đồng đội, một phần để rộng trang mà góp nhặt, tôi cố không để sót từng câu vần, mạch chữ vô giá của các đồng đội đã hy sinh cũng như đang tiếp tục sống thay người khuất núi.… Tất cả như còn vẹn nguyên không gian cuộc sống, chiến đấu của những người lính một thời gian nan.   Lê Bá Dương và đồng đội, người thân Liệt Sỹ trong một lần thả hương hoa viếng đồng đội trên sông Thạch Hãn

Với tâm niệm coi một trang in trong cuốn sách như một nén hương lòng kính dâng các đồng đội đã khuất núi, chỉ trong khoảng một thời gian rất ngắn, tôi đã nhận được khá nhiều bài viết của các đồng đội gửi về và sau 41 đêm thức trắng biên tập, trình bày… Cuốn “Trung đoàn 27- nhật ký viết bằng văn vần" đã được xuất bản vào đúng dịp kỷ niệm 40 năm truyền thống trung đoàn (8/2/1968 – 8/2/2008). 300 trong số 500 cuốn được trao tặng cho các đồng đội về dự lễ kỷ niệm, số còn lại chúng tôi đã cố gắng tìm địa chỉ gửi về tặng cho thân nhân các Liệt Sỹ được nhắc đến trong các bài viết, coi như chút di vật của anh em để gia đình lưu giữ cho các thế hệ con cháu. Mong làm vợi đi nỗi xót xa với những đồng đội đã hy sinh mà vẫn chưa tìm thấy nơi lưu giữ hình hài… Cũng như làm vợi đi sự hẫng hụt, trống vắng mỗi khi gia đình lần giở tấm giấy báo tử với vỏn vẹn một dòng ghi : Di vật Liệt sỹ đã bị tổn thất trong chiến đấu.
Một trang viết về đồng đội trung đoàn in trên báo Tiền Phong (11/ 1970)

Mặc dù bản thân và một vài đồng đội đã rất cố gắng, nhưng khả năng cả về công sức và tài chính có hạn. Vì vậy với số lượng 500 cuốn đã không thể đáp ứng nhu cầu của các đồng đội, đặc biệt là không đủ để gửi tới thân nhân các liệt sỹ. Thể theo nguyện vọng của nhiều đồng chí, đồng đội và bạn đọc đề nghị tiếp tục bổ sung và tái bản, chúng tôi sẽ dồn tâm sức sưu tập bổ sung những bài viết của các đồng đội để chỉnh biên và tái bản nhằm phần nào đáp ứng nhu cầu bạn đọc và đặc biệt là có đủ sách để trao tặng cho các gia đình Liệt Sỹ, coi đó như một nén hương lòng với đồng chí, đồng đội.   Vì rằng cuốn sách được một số đồng đội tâm huyết đầu tư tổ chức xuất bản và phát hành miễn phí từ tấm lòng ân nghĩa, xin các đồng đội khắp nơi hưởng ứng, tự nguyện gửi bài viết, tư liệu để chúng tôi biên tập bổ sung (Trong trường hợp không muốn biên tập, xin vui lòng ghi rõ vào cuối bài viết). Với những tác giả đã có bài in trong lần xuất bản đầu tiên, xin vui lòng tham gia bổ sung, hiệu đính, góp ý.
Hy vọng lần tái bản sau, tập sách “Trung đoàn 27- nhật ký viết bằng văn vần"sẽ đầy đủ hơn, gần gũi hơn với đồng đội, với thân nhân người đã khuất và bạn đọc gần xa. Địa chỉ nhận bài, ảnh tư liệu và thư từ, xin gửi về:Lê Bá Dương - Số nhà 57 Quang Trung – Nha Trang – Khánh Hoà. Hoặc qua email: lebaduong68@gmail.com
Điện thoại: 0913461270Lê Bá Dương

ƠI MIỀN TRUNG

Tue, 20 May 2008 15:33:22 +0700

Ơi Miền Trung!

LÊ BÁ DƯƠNG

Miền trung trong dáng hình tổ quốc (ảnh chụp tại đảo Tóc Tan -Trường Sa)

Miền Trung ! Câu dân ca không mềm để uốn lượn như dải lụa xoã dài theo chiều các dòng sông sẫm đỏ phù sa của vùng phì nhiêu châu thổ sông Hồng.

Miền Trung! Không mênh mang như chín nhánh dòng Cửu Long Giang để những điệu lý, câu hò cứ oà ra lênh lang khắp đồng Tháp Mười nước ròng nước nổi.

Miền Trung! Câu dân ca ngắn như chính chiều dài các dòng sông Miền Trung, nơi cuộc đất eo thắt cho rừng biển giao hoà, để câu hò ai đó vừa thắt thẻo đầu nguồn, thoáng đã hối hả xuôi oà ra phía cửa sông tan hoà vào lòng biển cả.
        Miền Trung !Có những đêm giữa sương ngàn gió biển Mẹ ta thì thầm rằng bởi rừng với biển cận kề mà các con mẹ Âu Cơ đứa lên rừng mà không rứt lòng xa biển, đứa ở lại biển mà vẫn vòi vọi nương níu với rừng, anh em đồng bào đồng bọc, đói no thểu thảo thuận hoà.
   Miền Trung ! Nơi cuộc đất giăng thành, mãi mãi vươn trọn vòm ngực của non ngàn chắn che cho biển cả để biển cả muôn đời yên tựa vào ngực rừng mà toả sóng nước vào lòng khơi xa.

Hẳn từ những đèo cao, dốc thẳm hiểm trở tạo cho người Miền Trung sự săn sắt tự tồn nên vùng đất vo,õ nuôi dưỡng nên một hoàng đế Quang Trung cùng những dũng tướng áo vải cờ đào lẫy lừng một thuở. Nối tiếp nhiều trăm năm sau trong cuộc chiến tranh giải phóng, lịch sử lại vẫn chọn Miền Trung làm điểm khởi đầu và tiếp đến cho một cuộc kết thúc có hậu mệnh hệ quốc gia. Từ sự chọn lựa đó, trang hoành sử Miền Trung lại đã lại nối dài thêm những khởi nghĩa Ba Tơ một thời đánh thực dân Pháp, những Núi Thành trận đầu đánh Mỹ, những anh hùng Núp, Pi Năng Tắc, Phan Hành Sơn…và lẫy lừng trận tiến công thị xã Buôn Ma Thuột tạo thế cho tổng tiến công kết thúc cuộc trường kỳ chiến tranh giải phóng Miền Nam, thống nhất đất nước. Miền Trung ! Nơi eo thắt nhất trong hình hài đất nước đã không chờ cho đến thời chúa Nguyễn Hoàng mở cõi mới trở thành nơi tiếp chuyển dòng văn hoá Bắc Hà về phương Nam. Để rồi chính nơi eo đèo hiểm yếu Miền Trung đã lại kết đọng tinh khí đất trời tạo nên vùng địa linh nhân kiệt. Nơi người ta từng biết về một Quảng Nam khoa bảng lưu danh Ngũ Phụng tề phi ghi lại sự kiện 5 người xứ Quảng đậu tiến sỹ, phó bảng trong cùng một cuộc thi đình năm 1890 tại Huế. Không thể kể hết những chí sỹ, sỹ phu yêu nước như cụ Huỳnh Thúc Kháng, Nguyễn Cao Vân… từng làm rạng danh học sỹ Miền Trung. Không thể ngẫu nhiên mà Vua Lê Thánh Tôn sau khi thu nạp lãnh thổ từ đèo Hải Vân đến Cù Mông, trước khi tiếp tục hướng cuộc trường chinh vào phía nam đã làm ngay cái việc cần làm là chiêu mộ, chọn lọc thanh thiếu niên tuổi từ 15 trở lên để đào tạo nhân tài, coi đó là kế sách giữ nước lâu bền. Miền Trung! Gời gợi…ai về nhắn với nậu nguồn; mít non gửi xuống, cá chuồn. Bây giờ không chỉ là mít non, cá chuồn… Cuộc trao đổi trên rừng dưới biển nhiều những sản vật cao cấp , giá trị gấp nhiều lần. Thì đấy thôi, trên 65.000 ha đất đỏ Bazan Tây Nguyên bằng một phần tư diện tích đất cả nước từng nghiêng xuống những sơn hào của rừng vàng góp với những hải vị của biển bạc mà toả ra khắp bốn bể, năm châu. Một cuộc trường chinh kinh tế vừa làm giàu cho tổ quốc, vừa cho rạng danh con Lạc, cháu Hồng. Đã thấy không chỉ những nông trường bề thế, còn thêm những trang trại cafe, cao su tạo nên vàng trắng, vàng nâu phía rừng. Còn riêng phía biển không thể không gửi niềm tự hào vào những khu công nghiệp và cảng biển nước sâu Dung Quất, khu kinh tế mở, sân bay quốc tế Chu Lai, các khu công nghiệp tập trung Khánh Hoà…những cảng Quy Nhơn , Nha Trang, Cam Ranh, Vân Phong… đã và đang định hình thành liên vùng kinh tế kỳ vọng Miền Trung. Miền Trung! Tiếp tục công cuộc cứu nước là sự nghiệp giữ nước không kém gian nan. Đã có những kỹ sư một thời trận mạc , dầm dã giữa mưa bom, bão đạn suốt mùa hè đỏ lửa 1972, mà đỉnh nóng của lửa là 81 ngày đêm chốt giữ cổ thành Quảng Trị. Để bây giờ, trong sự nghiệp kiến tạo đất nước, quê hương, những người lính đó với tư thế của những chiến binh xây dựng, ngày quên ăn, đêm quên ngủ, lăn xả vận hết nội lực, bằng công việc cụ thể, tiếp tục sống thay các đồng đội ngã xuống. Tất cả hợp nhau trong đội hình Tổng công ty cổ phần đầu tư Sài Gòn đã sát cánh cùng nhau đầu tư xây dựng công trình kinh tế bắc Thánh Cổ , coi đó như một cách thể hiện sự tri ân của mình với đồng đội, với đồng bào Quảng Trị anh hùng. Cũng cùng một lý giải về tấm lòng tri ân các anh hùng liệt sỹ , những đồng bào, đồng đội đã hi sinh tại mảnh đất Quảng Trị anh hùng, những người lính thực hiện dự án đặc biệt ân tình ân nghĩa này đã dành một khu đất đẹp nhất, rộng 53.100m2 tạo không gian tưởng niệm gồm khu tầng hầm lưu niệm truyền thống, văn bia, bến thả hoa … với điểm nhấn chính là một tượng đài cao 29,7m (chưa tính bệ tượng cao 5m) với tổng kinh phí dự kiến trên 30 tỷ đồng từ nguồn đóng góp của đồng bào, đồng chí cả nước…

Miền Trung ! Ngàn năm xưa thắt thẻo một điệu nam bình cho thân phận của một Huyền Trân vì nước non mà ngàn dặm ra đi.
Miền Trung ! Ngàn năm sau vụt chói ngời khi chuyển giao sang thế kỷ mới những Huế – Hội An – Thánh địa Mỹ Sơn tạo thành con đường di sản tiếp tục xuyên vào tương lai.
Miền Trung ! Cuộc đất eo thắt như lưng mẹ Việt Nam, đời này sang đời khác kĩu kịt Bắc -Nam hai đầu tổ quốc trên đôi vai gầy đi suốt chiều chiến tranh cứu nước đến thời giữ nước với mộc mạc đôi lời thấm đậm nhân cách Miền Trung:

...Đêm về nằm ngủ gác tay
Nơi mô ơn trọng nghĩa dày bằng ta

Một thoáng Miền trung (Cầu bắc qua đầm Thị nại - Bình Định được coi là cầu vượt biển dài nhất Việt Nam) Ảnh LBD Chụp từ máy bay tháng 5/2007

Tàu quôốctế vào trung chuyển dầu tại Vịnh Vân Phong (Khánh Hoà)
Với dịch vụ này, mỗi năm Khánh Hòa thu về cho ngân sách trên dưới 300 tỷ đồng

Tượng Đài  tại không gian tưởng niệm đồng bào chiến sỹ rộng 5,3 ha trong khu kinh tế Bắc Thành Cổ Quảng Trị được khởi công vào ngày 30/4/2008 . Riêng không gian tưởng niệm với tổng kinh phí ước khoảng 30 tỷ đồng sẽ được xây dựng bằng tiền đóng góp của các tập thể, cá nhân các nhà hảo tâm trong và ngoài nước. Hiện trong khi đang vận động kêu gọi sự đóng góp của các nhà hảo tâm, đại diện Ngân hàng phát triển Việt Nam đã chính thức đề nghị được nhận thực hiện hạng mục Bến thả hoa và đường dẫn từ QL1A đến bến sông Thạch Hãn - Nơi lưu dấu những cuộc vượt sông của các đơn vị quân giải phóng trong suốt chiến dịch giải phóng Quảng Trị và đặc biệt 81 ngày đêm bảo vệ từng tấc đất Cổ Thành Quảng Trị.